قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

1401

تاريخ الفي ( فارسى )

ذكر وقايع سال صد و هفتاد و پنجم از رحلت خير البشر « 1 » و در اين سال ، اهل طبرستان مهرويهء رازى را كه والى ايشان بود ، به واسطهء كثرت ظلم و جور به قتل رسانيدند و رشيد به جاى آن عبد اللّه بن سعيد را به امارت آن ديار فرستاد . و از جملهء وقايع اين سال ، آنكه شخصى از امراى رشيد كه او را « حمزه تارى » گفتندى در خراسان علم خروج و بغى افراشته . پس عيسى بن علىّ بن عيسى با لشكرى عظيم متوجّه دفع او شده در يك جنگ قريب به ده هزار كس از لشكر حمزه به قتل رسيد و حمزه با بقيّة السيف به جانب كابل رفت . و ابو الخصيب « 2 » كه والى ابيورد بود ، در اين سال خروج كرد و طوس و نيشابور را به تصرّف خود درآورد و با لشكرى عظيم متوجّه مرو شده آن را محاصره كرد و ابو الخصيب در خراسان بسيار قوّت گرفت . عاقبة الأمر ، علىّ بن عيسى بن ماهان والى مرو به استعداد تمام از مرو بيرون آمده و ابو الخصيب به قتل رسيد و كار خراسان باز استقامت پيدا كرد . « 3 » و در اين سال ، والى بردعه [ 178 الف ] يزيد بن مزيد « 4 » وفات يافت و ايالت آن ديار به اسد بن يزيد قرار گرفت . و از اعيان امراى عباسيان در اين سال عمّ خلفا ، عبد الصّمد بن علىّ بن عبد اللّه بن عباس ، وفات يافت . و رابعهء عدويّه « 5 » كه از مشاهير عباد است و اكثر علماى كبار مثل

--> ( 1 ) . متن . پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و آله . - و . ( 2 ) . نام وى وهيب بن عبد اللّه نسايى بود . ( 3 ) . ابو الخصيب دو سال پيش از اين تاريخ ، هم در محل نسا از خراسان قيام و خروج كرده بود ، ولى علىّ بن عيسى به وى امان داده و او را بخشيده بود . ( 4 ) . وى برادرزادهء معن بن زائده بود كه در بردعه وفات يافت . ( 5 ) . كنيهء وى « ام الخير » بود . در بصره متولّد شد ، به بيت المقدّس كوچ كرد و در آنجا وفات يافت . صاحب غياث اللّغات وجه تسميهء اين زن را به « رابعه » آرد كه دختر « چهارم » پدر خويش بوده است .